'Divê zagon bi awayekî lez bikeve meriyetê'

2026-08-24 09:04:27


	 

	Derya Ren 

	 

	RIHA - Sevda Çelik Ozbingol a DEM Partîyî bal kişand ser rexneyên li ser cudakarî û îstîsnayan ên di qanûnê de û got, "Nêzîkî 80,000 dosya di qonaxa dozgeriyê de di bin lêpirsîna nepenî de ne. Pêdivî ye ku qanûn zû were bicîhanîn, bêyî ku were dirêjkirin."

	 

	"Qanûna Xurtkirina Hevgirtina Neteweyî û Entegrasyona Civakî" ku di 10'ê Tebaxê de, di bin serokatiya Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan de, di çarçoveya Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk de, ji aliyê Lijneya Giştî ya Parlamentoyê ve bi 467 dengan hat pejirandin, di Rojnameya Fermî de hat weşandin. Piştî weşandina wê, komîteyek hat avakirin, ku Cîgirê Serokatiyê jî di nav de ye. Civîna yekem a komîteyê dê di 24'ê Tebaxê de were lidarxistin.

	 

	Hevberdevka Komîsyona Hiqûqî ya Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî), Sevda Çelik Ozbingol, derbarê "Qanûna Xurtkirina Hevgirtina Neteweyî û Entegrasyona Civakî" de nirxandin kir.

	 

	'Em dikarin jê re bibêjin nexşerêyek nû'

	 

	Sevda Çelik Ozbingol diyar kir ku ew di pêvajoyên girîng re derbas bûne û got, "Lêbelê, em şahidê pêvajoyekê ne ku em dikarin wekî gavên pratîkî yên pêşîn, sepandina pêşîn, a çareseriya demokratîk a pirsgirêka Kurd a 100 salên dawî û çareserkirina rastiyek û pirsgirêkek li ser bingeha nebûna gelê Kurd û nasnameya Kurd, ku 100 salên pêşîn ên Komarê, li ser bingehek qanûnî û bi lihevkirina civakî, pênase bikin. Divê were gotin ku ev ji hêla qanûnî, siyasî, dîplomatîk ve xwedî girîngiyek mezin e û rasterast tevahiya dewlet, civak û pergalê bi hemî pêkhateyên wê ve girêdayî ye. Bê guman, ne mimkûn e ku meriv vê yekê li ser bingeha ku qanûn bersiva hemî pirsgirêkên me ye îfade bike. Ji ber ku gavên pêşîn bê guman li ser çareserkirina pirsgirêkê, destnîşankirina pirsgirêkan in û dibe ku, em dikarin jê re bibêjin nexşerêyek, li gorî rêza pêşîniyê ya pêwîst. Em pratîkek pêvajoya çareseriyê dijîn. Em pêvajoyek ku li gorî hewcedariyan hatiye biteşekirin dijîn, ji ezmûnên xwe yên berê dersan digirin û her weha ji mînakên çareserkirina nakokiyan a li çaraliyê cîhanê îlhamê digirin."

	 

	'Pêvajoyek derbarê tevahiya civakê de'

	 

	Sevda Çelik Ozbingol destnîşan kir ku di vê pêvajoyê de berpirsiyariyên mezin li ser her kesî hene û bal kişand ser rewşa ku di pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk de derketiye holê. Sevda Çelik Ozbingol got, "Ev lihevkirin di encamên dengdanê de di dema derbasbûna qanûnê de ya ji Parlamentoyê jî xuya bû. Me dixwest ku hemî pêkhateyên Parlamentoyê rasterast û bi awayekî çalak beşdarî vê pêvajoyê bibin. Ev xebata destpêkê nîşan dide ku bernameyek xebatê ya mijûl li pêşiya me ye. Piştî vê yekê, dê pêdivî be ku rêzekarên pêşîn ên ku di qanûnê de hatine vegotin werin kirin. Di van karan de, kes dê nikaribe bêje, 'Em li derveyî vê pêvajoyê ne.' Bi gotineke din, ew kesên ku li dijî vê qanûnê deng dane jî dê neçar bimînin ku bibin beşek ji vê pêvajoyê. Ji ber ku ew pêvajoyek e ku meriv dikeve rêyek ku civaka Tirkiyê, gelê Kurd û hemî pêkhateyên me yên civakî eleqedar dike dema ku aştiya civakî ava dike."

	 

	'Divê Baro di vê pêvajoyê de beşdar bibin'

	 

	Sevda Çelik Ozbingol, diyar kir ku dê ji girtîgehan serbestberdan hebin û got: "Niha, bi tevlêbûna wan a di jiyana civakî de, dê ji girtîgehan serbestberdan jî hebin. Ev mijarek e ku pêdivî bi binesaziyek aborî ya cidî heye û aliyê aborî nayê paşguhkirin. Ew ê wekî qadeke bêhempa ku pêdivî bi nirxandineke cidî ya giştî heye, li ber me raweste, bi pirsgirêkên tenduristiyê û nebûna ewlehiya civakî. Bi hezaran kes dê werin berdan. Dibe ku qadeke xebatê, were afirandin da ku van kesan fînanse bikin û paşeroja xwe ya aborî ava bikin. Jin, zarok, kal û pîr, nexweş; ev qadeke girîng a xebatê ye ku divê em di gelek aliyan de li ber çavan bigirin û bi vî rengî, divê hemî war û beşên civakê beşdar bibin. Divê baro di vê pêvajoyê de beşdar bibin."

	 

	'Divê zagon bi awayekî lez bikeve meriyetê'

	 

	Sevda Çelik Ozbingol behsa komîsyona ku piştî weşandina qanûnê ya di Rojnameya Fermî de were damezrandin kir û got, "Di nav pêvajoya dadwerî de, rastiya darizandinan heye ku tê de nûnerên sazî û rêxistinên demokratîk ên ku bi nîqaşkirina naveroka Qanûna Dij-Terorê nêrîn û ramanên xwe diyar dikin, bi tohmet û îdiayên rêxistinî re rû bi rû dimînin. Nêzîkî 80,000 lêpirsînên veşartî di qonaxa dozgeriyê de hene. Ji ber vê yekê, pêdivî ye ku pêvajoyek avakirinê were destpêkirin ku dikare pirsgirêkên hemî beşên civakê yên ku qurbaniyên vê pêvajoyê ne çareser bike. Qanûn di îsbatkirina xwe de pênaseyên pir berfireh bikar tîne, bi armanca veguherînek berfireh. Em çarçoveya ku ji hêla qanûnê ve hatî xêzkirin bi vî rengî girîng dibînin. Pêdivî ye ku meriv piştrast bike ku nêzîkatiya ku îro tê nîşandan bi lez were bicîhanîn, bêyî ku li ser demek pir dirêj belav bibe."

	 

	'Em amadekariyan dikin'

	 

	Sevda Çelik Ozbingol, behsa karê ku ew wekî DEM Partiyê di derbarê pêvajoyê de dikin kir û wiha dawî li axaftina xwe anî: "Wekî partî, em bi rêxistinên xwe yên parêzgeh û navçeyan û komîsyonên xwe yên sazî û rêxistinî re di rêzelêkolînan de ne. Em hem pêvajoyê dişopînin û hem jî nirxandin dikin ka çi pirsgirêk dikarin derkevin holê û em çawa dikarin wan derbas bikin û em ê heta dawiyê îradeya xwe ya beşdarbûnê bidomînin. Aştiya civakî berpirsiyariya me hemûyan e. Em bawer dikin ku rolek û mîsyonek dîrokî ya mezin dikeve ser milê me, hem wekî welatiyan û hem jî wekî beşek ji pêvajoya siyasî ya heyî."