Xebatên komînên jinan dewam dikin: Komînîbûn civakîbûn 

2026-05-21 09:02:28


	 

	Derya Ren

	 

	RIHA - Ji TJA'yê, Başak Saridal li ser komînên jinan ên xebata wan li gorî komînên ku ji hêla Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan ve hatine pêşniyarkirin berdewam dike, nirxandin kir û got, "Komînîbûn civakîbûn e. Jin hewce ne ku di her warî de komînan ava bikin. Ji ber ku, tenê bi komînîbûnê em dikarin rêyên çareseriyê ava bikin."

	 

	Komunên jinan qadên jiyana kolektîf in ku ji hêla jinan ve bi armanca jiyana bi hev re, hilberîn û avakirina rêkûpêkiyek civakî ya alternatîf bi rêya hevgirtinê hatine afirandin. Biryargirtina hevbeş, parvekirina kedê û hilberîna kolektîf bingeha van komunan pêk tînin. Di seranserê dîrokê de, komunanên jinan bi awayên cûrbecûr derketine holê, lê di encama êrîşên pergalê de, ew an hatine hilweşandin an jî ji armanca xwe ya orîjînal dûr ketine, bûne navendên pergalê bi xwe.

	 

	Di nava Tevgera Azadiya Kurd de, komînên jinan xwedî çarçoveyek îdeolojîk in, Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan jî di Manîfestoya xwe ya ji bo Aştî û Civaka Demokratîk de girîngiya komîn û encumenan tekez dike. Li gorî pêşniyarên Rêberê Gelê Kurd ên ji bo komîn û encumenan, Tevgera Jinên Kurd ji bo avakirina komînên jinan li her dever û bajarî hewldan da destpêkirin. Her çend ev hewldan li ser prensîbên Jîneolojiyê bin jî, gundê Jinwar, ku li rojavayê navçeya Dirbêsiyê ya Hesekê ya Rojavayê Kurdistanê ye, mînakek sereke ya komînalîzma jinan pêşkêş dike.

	 

	Ji Tevgera Jinên Azad (TJA) Başak Saridal ji ajansa me re li ser girîngiya komînên jinan axivî.

	 

	Pêdiviya komûnalîzmê

	 

	Başak Saridal diyar kir ku ji bo nîşandana civakîbûnek mezintir û îradeyek kolektîftir, pêdivî bi komûnalîzmê heye. Başak Saridal got, "Em êdî ne tenê di warê aborî an siyasî de, lê di her aliyê jiyana civakî, çandî û rojane de hewceyê komûnalîzmê ne. Cureyên cûda yên komûnalîzmê hene. Ango, komînên siyasî, çandî û aborî… Em dikarin vana pir cûrbecûr bikin. Jin ew in ku dikarin vê yekê herî zêde bikin. Jin di her warî de hewceyê komûnalîzmê ne. Ji ber ku, tenê bi komûnalîzmê em dikarin ji van astengiyan ji nû ve werin dinê. Jiyanek nû dikare were avakirin. Tenê bi komînîbûnê em dikarin rêyên çareseriyê ava bikin."

	 

	'Azadî dikare bi rêya komunalîzmê bi dest bikeve'

	 

	Başak Saridal, da zanîn di rastiyê de komînalîzm tê wateya vejandina esasên civakî û wiha got:"Em dikarin vê bibêjin. Takekes bi qasî ku civak azad bibe azadtir dibe û dikare bi vî rengî beşdarî civakê bibe. Azadiya ku di komunan de tê bidestxistin dê bi rastî azadiya takekes misoger bike. Takekes dikare azadiya xwe bi dest bixe dema ku ew bi rêya komunalbûnê azadtir dibin. Ji ber vê yekê, azadiya takekes li vir bi qasî ku komunan dikare xwe azad bike ve girêdayî ye."

	 

	Şêwaza komûnalîzmê

	 

	Başak Saridal behsa mînakên komînên li çaraliyê cîhanê kir û got: "Komuna Parîsê û komînên ku di dema Şoreşa Rûsyayê de hatine avakirin hene. Ev komîn ji bo me wekî mînak in, lê di heman demê de gelek aliyên ku em rexne dikin jî hene. Dema ku em behsa civakê dikin, ew zarok, kal û pîr, mêr, jin û xwezayê di her wateyê de digire nav xwe . Gihiştina wê ya tevahîtiyê li vir girîng e. Ne tenê jin komînan ava dikin, an tenê zarok an kesek din komînan ava dikin. Pêdivî bi komûnalîzmê li ser bingeha hemî nirxên civakî heye. Ger ew li ser civakîbûnê be, wê hingê komînîbûn dikare bi tevlêkirina hemî beşên civakê, li ser bingeha hemî nirxên civakî were bidestxistin. Di vê rewşê de, jin dikarin pêşengiyê bikin."

	 

	Divê di komînbûnê de çi gavên berbiçav werin avêtin?

	 

	Başak Saridal, agahî li ser gavên berbiçav ên ku divê di komînbûnê de werin avêtin da û wiha dawî li axaftina xwe anî: "Avakirina kooperatîfan gaveke berbiçav e di komînalîzmê de ye. Bi avakirina meclîsan re, mafê her kesî yê axaftinê yê demokratîk heye. Her kes dikare li wir bi azadî xwe îfade bike û çareseriyan pêş bixe. Bi rastî, tiştê ku em jê re dibêjin komîn, derketina holê ya xweseriyê û şiyana parastina xwe ye. Ji aliyekî ve, ev yek avakirina meclîsan, avakirina kooperatîfan û ji wê wêdetir, xurtkirina avahiya civakî ya herêmî û rêveberiya şaredariyên herêmî an dînamîkên herêmî yên ber bi kolektîvîzmê ve hewce dike."