'Nafaka anayasal haktır'
- 09:06 20 Kasım 2026
- Güncel
Rojin Abay
İSTANBUL - KCDP İstanbul temsilcisi Şirin Yalınçakoğlu ve Mor Dayanışma’dan avukat Ece Yeşil, nafakanın mağduriyet değil anayasal hak olduğu vurgulayarak erkek devlet şiddeti karşısında evde, sokakta ve mahkemelerde büyütülen mücadeleyi 25 Kasım’da Taksim Tünel’de sürdürme çağrısında bulundu.
Anayasa Mahkemesi (AYM), 17 Mayıs 2012 tarihinde Türk Medeni Kanunu’nun “Yoksulluk nafakası” başlıklı 175’inci maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresinin iptali istemini, düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığı gerekçesiyle reddetmişti. Daha sonra 14 yılın ardından AYM, Antalya 12’nci Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine 4 Haziran 2026 tarihinde verdiği kararla aynı “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Mevcut düzenleme, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilmesini öngörüyor.
Medeni Kanunun 176’ncı maddesinde de düzenli ödemeler biçiminde karar verilen nafakanın, alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması halinde mahkeme kararıyla kaldırılacağını düzenliyor. AYM ise iptal gerekçesinde tarafların hak ve menfaatleri arasında adil dengenin kurulması ile kişinin maddi ve manevi varlığının korunmasına işaret etti. AYM'nin gerekçeli kararı 30 Eylül 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanırken, iptal hükmünün kararın yayımlanmasından dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girmesine karar verildi.
Siyasette ve medyada üretilen "nafaka mağduriyeti" söylemi de yargı kararlarını destekleyerek erkeklerin hükmedilen nafakadan kaçmasını meşrulaştırıyor. Mahkemelerin hükmettiği nafakada kadınların ihtiyacını dahi karşılamazken, bunun karşısında hak arama yolları da tıkanan kadınlar, boşanma sonrasında derin bir yoksulluk ve güvencesizlikle baş başa bırakılıyor. Hayatın her alanında mücadele eden kadınlar, nafaka hakları başta olmak üzere kazanılmış tüm hakları için verdikleri mücadeleyi 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’nde alanlarda sürdürmeye devam edecekler.
Bu kapsamda Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu İstanbul Temsilcisi Şirin Yalınçakoğlu ve Mor Dayanışma’dan Avukat Ece Yeşil değerlendirmelerde bulundu.
‘Mahkemeler erkek lehine yorumluyor'
Kadınların çoğunlukla ekonomik, fiziksel ve psikolojik şiddet nedeniyle boşanmak zorunda kaldığını ifade eden Şirin Yalınçakoğlu, kazanılmış hakkını kullanmak isteyen kadınların daha ağır şiddet sarmalına çekildiğini belirtti. Kadınların hayatta kalabilmek ve şiddetten kurtulabilmek için mal paylaşımı, miras ve çocukların bakım yükü gibi haklarından feragat etmek zorunda kaldığını kaydeden Şiirn Yalınçakoğlu, “Nafaka konusu Anayasa Mahkemesi'ne kadar gittiğine göre burada hukuki bir ağır boşluk ve kadın yönünden büyük bir hak kaybı var. Kadınlar bu şiddet gösteren kişiden bir an önce kurtulmak, gizlilik kararı aldırmak, bazen başka şehre taşınmak zorunda bırakılması yetmiyormuş gibi atanan nafakayı da ödememek için erkekler çoğunlukla sigortalı çalışıyorsa bile sigortalı işlerden çıkıp gelir düzeylerini daha düşük gösteriyor. Veya ödemediği hallerde haciz koydurmak gibi haklarının mahkeme eliyle erkekler lehine yorumlandığı, çoğunlukla 10 yıllar boyunca hacize gidilmiş halde olsa dahi nafakanın ödenmesi talebi karşısında 10 yıllar boyunca kadınlar bu haklarına erişemiyor ne yazık ki” diye belirtti.
‘Nafaka bir onur meselesi değil, anayasal haktır’
Nafakanın kadınlar açısından bir onur meselesi yapılarak feragat edilecek bir konu olmadığını, aksine hem çocuklar hem de kadınlar için anayasal bir hak olduğunun altını çizen Şirin Yalınçakoğlu, “Çocukları varsa çocukların iştirak nafakası, kadın çalışamıyorsa yoksulluk nafakası hem anayasal haktır hem de kanundan doğan hakkıdır. Kadınlar, çocuklarla ilgilendikleri için veya boşandıkları erkeklerin iş yerlerine saldırması nedeniyle çalışamıyor, hayata karışamıyor. Kadın yoksulluk veya iştirak nafakasını alabilmek için boşandığı erkekle sürekli irtibat halinde kalmak ve ona katlanmak zorunda bırakılıyor. Erkekler ‘Ben senin nafakanı ödüyorum, benden başkasıyla birlikte olamazsın, istediğim çizginin dışına çıkamazsın’ diyerek kadın üzerinde baskı kuruyor. Sık sık gelir düzeyinin düştüğünü iddia ederek, mal kaçırarak kadınları kendilerine mahkum etmeye çalışıyorlar. Buna itiraz eden kadınlar ise tekrar şiddet döngüsünün içinde bırakılarak hayatını kaybedebiliyor bu durum karşımıza kadın cinayeti olarak çıkıyor” ifadelerini kullandı.
‘6284 kapsamında destek mekanizması yürütüyoruz’
Kadınların kazanılmış haklarına karşı yaşadığı bu hak kayıplarına karşı KCDP olarak başvuru hattı üzerinden hukuki danışmanlık sunduklarını hatırlatan Şirin Yalınçakoğlu, kadınlara boşanma ve nafaka süreçlerindeki anayasal haklarını anlattıklarını dile getirdi. Kadınların hak kaybı yaşamaması için aile mahkemelerine yönlendirme yaptıklarını ve 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma mekanizmalarını aktardıklarını söyleyen Şirin Yalınçakoğlu, “Erkekler hukukun bıraktığı boşluklardan faydalanarak ev içi emeği sömürdüğü ve çocuk bakımını tamamen annenin üzerine yıktığı süreci devam ettirmeye çalışıyor. Yasada eşitlik tanımı yer alsa da pratikte mağdur olan taraf çoğunlukla kadınlar oluyor. Bizler doğru yönlendirmelerle bu hak kayıplarının önüne geçmeye çalışıyoruz” şeklinde konuştu.
‘AYM ve iktidarın geri adımlarına karşı sahadayız’
Nafaka hakkına yönelik tartışmalara ve iktidarın nüfus politikalarına dikkat çeken Şirin Yalınçakoğlu, kaç kadının çalışabilir durumda olduğu, çocuk bakım yükü bulunmadığı halde nafaka aldığı ve bu nafaka miktarlarının ne kadar olduğuna ilişkin dört bakanlığa yönelttikleri soruların yanıtsız bırakıldığını hatırlattı. Kazanılmış haklardan geri adım atılmasına izin vermeyeceklerini belirten Şirin Yalınçakoğlu, “Bakanlıklara sorduğumuz sorular yanıtsız kalsa da kadınlar bu haklarını korumak için AYM kadınları bu haktan mahrum bırakacak adımlar atsa ve Cumhurbaşkanı'nın açıklamalarıyla süreç yönlendirilse de kadınlar bu haklarını korumak için her gün sahadaydı. Biz Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu olarak 25 Kasım’da sadece şiddete karşı değil, kadınların yaşamdaki tüm haklarını savunmak üzere sahalarda olacağız. Bütün kadınları bu mücadelede yanımızda olmaya davet ediyoruz” çağrısında bulundu.
‘Hukuk kağıt üzerinde korusa da erkekler boşluklardan faydalanıyor’
Hukuki süreçlerin kağıt üzerinde kadınları korur gibi görünse de pratikte ciddi engellerle karşılaşıldığını belirten Mor Dayanışma’dan Avukat Ece Yeşil, erkeklerin evlilik içinde, boşanma sürecinde veya sonrasında mal varlıklarını akrabalarına ve üçüncü kişilere devrettiğini vurguladı. Birçok erkeğin sigortalı işlerden ayrılarak kayıtdışı çalışmaya başladığına dikkat çeken Ece Yeşil, şunları söyledi: "Aslında hukuk kağıt üzerinde kadınları koruyan bir şekilde ilerlediğini görsek de erkekler evlilik içerisinde, boşanma sürecinde ve boşandıktan sonra mal varlıklarını başka aile üyelerine ya da bir başkasına devrediyor. Sigortalı çalışırken bir anda sigortasız çalışmaya başlıyorlar, sigorta kollarını kapatıp ‘benim durumum yok, nafaka ödeyemem, nafakayı karşılayacak gücüm yok’ diyerek nafakayı azaltma ya da kaldırma davaları açabiliyorlar.”
‘İcra takipleri ve artan harçlar kadınları yıpratıyor’
Nafaka borçlarının ödenmemesi durumunda başlatılan icra takibi ve tazyik hapsi süreçlerinin kadınlar için yorucu bir sürece dönüştüğünü ifade eden Ece Yeşil, erkeklerin kaçabildiğini veya tazyik hapsi kararı çıkmaması için son anda ödeme yapabildiğini ifade etti. Bu durumun kadınları ekonomik açıdan yıprattığını vurgulayan Ece Yeşil, “Nafaka için icra takibi başlatılıyor, TÜFE, (Tüketici Fiyat Endeksi) oranına göre artış sağlanıyor ama erkek ödemediğinde yine mahkemeye başvuruluyor. 3 aylık periyotta ödenmediği takdirde tazyik hapsi talebiyle icra ceza mahkemelerine gidiliyor. Ancak her sene icra ceza davalarının harçları yükseldiği için kadınlar dava açmakta dahi zorlanıyor. Bu sürekli mahkemeyle uğraşma hali kadınlar için çok yıpratıcı” dedi.
Nafaka yetersiz, kadınlar yoksulluğa sürükleniyor
Mahkemelerin hükmettiği nafaka miktarlarının yetersiz kaldığını vurgulayan Ece Yeşil, evlilik boyunca kadının sorumluluğuymuş gibi görülen ev içi emek ve bakım yükünün, boşanma sonrasında kadınları derin bir yoksullukla karşı karşıya getirdiğini söyledi. Ece Yeşil, ”Ortalama 1000-2000 liraya hükmediliyor ama bu miktar ne çocuğun ne de kadının bakım ve ev masraflarına yetiyor. Kadın boşanma sonrası büyük bir yoksulluğa düşüyor çünkü zamanında çalışmasına izin verilmemiş, boşandıktan sonra da iş bulması güçleşiyor. Hukuk kadınları korumuyor ”dedi.
Kazanılmış haklar için mücadele çağrısı
“Bizler Mor Dayanışma olarak kadınları örgütlü mücadeleye davet ediyoruz. Evde, sokakta, iş yerinde, mahkeme salonlarında hep birlikte olmak için 25 Kasım'da Taksim Tünel'de olacağız” diyen Ece Yeşil, 25 Kasım’da tüm kadınları kazanılmış haklarına sahip çıkmaya ve mücadeleyi büyütmeye çağırdı.







