Elfazî Toral

 

STENBOL - Di konsera aştiyê ya ku ji aliyê Komeleya Dema Jinan ve hatibû organîzekirin de, jinên ku em bi wan re axivîn, nêrînên xwe derbarê mafê zimanê dayikê, têkoşîna ji bo çand û hunerê, polîtîkayên asîmîlasyonê û rêxistinbûna jinan de parve kirin. Her wiha banga hewldaneke kolektîf kirin da ku li dijî polîtîkayên asîmîlasyonê berxwedan were bê kirin.

 

Komeleya Dema Jinan, duh êvarê li Stenbolê konserteke aştiyê li dar xist. Em bi hinek jinên ku beşdarî konserê bûbûn re axivîn. Jinan derbarê mafê zimanê dayikê, têkoşîna ji bo çand û hunerê, polîtîkayên asîmîlasyonê û girîngiya rêxistinbûna jinan de nêrînên xwe anîn ziman. Beşdaran ku ji bo vê konserê hatibûn cem hev, diyar kirin ku zimanê zikmakî nasnameya bingehîn a hebûna takekesî û kolektîf e. Her wiha wan bal kişand ser çanda jiyana bi hev re ya di navbera gelên cihêreng d li ser zirarên hestyarî û çandî yên ku ji ber sînordarkirinên li ser zimanan derdikevin jî nêrîna xwe parve kirin.

 

'Aştiya civakî tenê bi riya azadiya nasnameyan pêkan e'

 

Jinan di axaftinên xwe de bal kişandin ser trawmayên hestyarî yên ku ji ber dûrketina ji çand û zimanê xwe çêdibin. Jinan diyar kir ku divê hemû komên civakî;di nav de Kurd, Tirk, Elewî, Sunnî û Cihû bikaribin bi awayekî wekhev û bêyî tu sînordarkirinekê hebûna xwe bidomînin. Jinan anîn ziman  ku aştiya civakî û çanda jiyana bi hev re, tenê dema ku her gel azad be ku bi ziman û nasnameya xwe bijî, dikare pêk were.

 

Çand û Huner

 

Jinan got ku muzîk û huner di veguhestina çandê ji nifşekî bo nifşekî din de roleke stratejîk dilîze û wekî mînak, performansa ser dikê ya Koma Koroya Jinan a Navenda Çanda Mezopotamyayê (NÇM) nîşan dan. Jinan diyar kirin ku stranên ji erdnîgarî û zimanên cihêreng, bîra kolektîf li ser dikê ji nû ve zindî dikin; her wiha destnîşan kirin ku muzîk ne tenê amûreke şahiyê ye û di heman demê de rêbaza herî bi bandor e ji bo berxwedana li dijî polîtîkayên asîmîlasyonê û parastina zimanê zikmakî.

 

Jin di navenda têkoşîna rêxistinkirî de ne

 

Bi balkişandina ser girêdana rasterast a di navbera azadkirina nasnameya jinan û parastina ziman û çandê de, jinan girîngiya berxwedaneke kolektîf li dijî şêwazên jiyanê yên ku li ser jinan têne ferzkirin, ji cîhana Ereban bigire heta Anatoliyê  tekez kirin. Axaftvanan destnîşan kirin ku civînên hunerî û çandî yên ku ji hêla jinan ve têne rêvebirin hevgirtin û tevlêbûna civakî xurt dikin û diyar kirin ku têkoşîna ji bo ziman beşek ji şoreşa jinan e ku nayê veqetandin.

 

Ji gotinan bigire heta pratîkê: Divê zimanê dayikê di her qada jiyanê de zindî bimîne

 

Di dawiyê de, jinan tekez kirin ku têkoşîna ji bo zimanê dayikê divê tenê di asta nîqaşê de nemîne û daxwaz kirin ku pirsgirêk bi ciddî were çareser kirin û bibe çalakiyek berbiçav. Bi dijberiya li hember hişmendiya sînordar û dûrxistinê ya li hember zimanan, wan bal kişandin ser pêwîstiya berfirehkirina înîsiyatîfên lêkolîn û xwendinê, misogerkirina ku zimanê dayikê ji zarokan re tê fêr kirin û bi awayekî çalak bikaranîna ziman di her aliyê jiyanê de.