Bûşra Turan

 

AGIRÎ - Endama ÎHDyî Melek Gelturan bale ant merdişanê biguman û qetilkerdişanê cinîyan ser û va ke semedê ke edalet pê bêro hewcedarîya têkoşînê komelî est a û va: “Şîdetê cinîyan ser qeder nîyo. Binpaykerdişêk heqî yo ke vernîya ci eşkeno bêro girewtiş. Ma do cuye, azadî û rûmetê merdiman bipawê.”

 

Tirkîya û Kurdistan de şîdet, qetilkerdiş û merdişê biguman ê cinîyan her ke şinê zêde benê û qelsîyanê sazîyanê edaletî binpaykerdişê heqê cuye yê cinîyan giranêr keno. Goreyê dayeyê ajansê ma aşma gulane de 16 cinî û 2 tutî ameyî qetilkerdiş û 25 cinî zî bi guman dinyaya xo bedelnayî. Qelsîya qerarê pawitişî û polîtîkayê bêcezaverdayîşî şîdet her ke şino zêde keno. Agirî de Gulden Komurcu hetê mêrdeyê xo ya ke ey dir zewicnayebî ameye qetilkerdiş û hema gumanbar nêameyo tepiştiş. Qelsîya cipersayîşê dosyaya Cansever Sucu ya ke sey merdişê biguman ameye tomarkerdiş, kêmasîyanê edaletî û bêberpirsîyarîyê dewlete mojneno.

 

Endama Komeleya Heqê Merdiman (ÎHD) ya Agirî Melek Gelturan derheqê mesele de qisey kerd.

 

‘Semedo ke cinî azadîye wazenê yenê qetilkerdiş’

 

Melek Gelturan va ke qetilkerdişanê cinîyan û merdişê biguman ê cinîyan yewser hêrişê heqê merdiman o û bale ant qirkerdişê cinîyan û bêtêduştîya cinsîyetî ser. Melek Gelturan wina va: “Ma sey Komeleya Heqê Merdiman, heqê cuye ya cinîyan heqê esasî yê cuye vînenê. Ma nê semedî ra hemverê her tewir hêrişî têkoşîn kenê. Tirkîya de cînayetê cinîyan bi serran sey problemêk pîl dewam keno. Cinî hetê mêrdanê tewr nêzdîyê xo ra yenê qetilkerdiş. Cinî semedo ke cuyêka azade wazenê yenê qetilkerdiş.”

 

‘Ganî merdişê biguman bêrê roşinkerdiş’

 

Melek Gelturan va ke merdişê bigumanî yê cinîyan de cipersayîşêk bi tesîr û bêhet nîno domnayîş û semedo ke edalet pê bêro û dosyayî bêrê roşinkerdiş hewcedarîya têkoşînê komelî est a.

 

Melek Gelturan wina dewam kerd: “Agirî de şîdetê cinîyan ser, hêrîşê cinîyan ser o her ke şino giranêr beno. Dosyayê ke ma taqîb kenê de ma vînenê ke gumanbarî bêceza yenê verdayîş. Ganî hedîseyanê şîdetî de cipersayîşêk bi tesîrî bêro domnayîş. Xebatê ke ma domnenê de zafê muracatî yenê kerdiş û ma nê hedîseyan nêzdî ra taqîb kenê. Yew nê dosyayan ra Cansever Sucu ya. Ancî ya Gulden Komurcu ke rojê verênan de kuçe de hetê mêrdeyê xo yê ke ey dir zewicnayebî ameye qetilkerdiş. Pêwa ke çend rojî vîyart hema gumanbar nêameyo tepiştiş. No zî nêzdîbîyayîşê dewlete yê hemverê problemê cinîyan mojneno. Ganî cipersayîşêk bi tesîr bêro domnayîş.”

 

‘Ganî şertê ke benê sebebê qetilkerdişê cinîyan bêrê wedaritiş’

 

Melek Gelturan zordarîyanê cinîyan ser û qetilkerdişan ser o vinderte û nê çî ard ziwan: “2026ine de ma vînenê ke cinî semedê zordarîyanê komelî peynîya cuya xo anê. Na rewşe mojnena ke zordarîyê cinîyan ser o bi tewirê şîdetî sînordar nîyo. Zordarîyê komelî, bêtêduştî cuya cinîyan tehluke dano. Ma Agirî de wexto ke heqê cuye ya cinîyan pawenê eynî wextî de heqê ke cinî şîdetî ra dûrî cuya xo bidomnê pawenê, ma azadî û têduştîye esas gênê. Ganî çîyê ke benê sebebê qetilkerdişê cinîyan orte ra bêrê wedaritiş.”