ANTALYA - Halkların İklim Zirvesi’nde konuşan ekolojistler, iklim krizinin kapitalist sistem, sömürgecilik ve savaş politikalarıyla bağlantısına dikkat çekerek, doğanın haklarının tanınması, ekokırımın suç sayılması ve ekolojik yıkıma karşı ortak mücadelenin büyütülmesi çağrısında bulundu.

 

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı’na (COP31) alternatif olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, Antalya Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde başladı. 14-18 Kasım tarihleri arasında sürecek zirvenin ilk gününde, doğanın haklarının hukuki güvence altına alınması ve ekolojik yıkıma karşı ortak mücadele yöntemleri ele alındı. Türkiye ve dünyanın farklı ülkelerinden çok sayıda kişinin katıldığı zirvede, iklim adaleti, ekolojik yıkım, enerji demokrasisi, fosil yakıtlardan çıkış ve halkların mücadele deneyimlerine ilişkin panel, forum ve atölyeler gerçekleştirilecek.

 

Zirvenin açılış programında, “Ekolojik Yıkımın Ötesinde: Doğanın Hakları ve Yaşamın Savunusu” başlığı altında oturumlar düzenlendi. “Neden Doğanın Hakları?” başlıklı ilk oturumda, yerli halkların doğayla kurduğu ilişki, doğanın haklarının hukuki zeminde tanınması ve ekolojik yıkıma karşı küresel dayanışma ağları tartışıldı. Oturumda GARN Yerli Halklar Konseyi Kadın Başkanı Casey Camp Horinek, Hawai‘i İnsan Hakları Enstitüsü’nden Joshua Cooper ve ekoloji avukatı Arif Ali Cangı konuşmacı olarak yer aldı. “Ekolojik yıkımları üreten ortak mekanizma nedir? Mücadeleler nasıl ortaklaşabilir?” başlıklı oturumda ise Gülşah Tırış’ın sunumuyla ekolojik tahribatın nedenleri ve ortak mücadele yöntemleri ele alındı.

 

‘Bu süreç doğayla barışı da kapsamalı’

 

Zirvenin açılış konuşmasını yapan Ecehan Balta, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan ekolojik yıkım ile yaşam alanlarını savunma mücadelelerinin ortaklığına dikkat çekti. İklim krizinin sonuçlarından en az sorumlu olanların en ağır bedelleri ödediğini belirten Ecehan Balta, adil bir dönüşümün işçilere güvenceli istihdam, insanca yaşam koşulları, sendikal haklar ve karar alma süreçlerine katılım güvencesi sağlaması gerektiğini vurguladı. Fosil yakıtlardan acilen çıkılması gerektiğini belirten Ecehan Balta, dönüşümün maliyetinin yoksullara ve işçilere yüklenmesine tepki gösterdi. Türkiye’deki barış sürecinin doğayla barışı da kapsaması gerektiğini ifade eden Ecehan Balta, “Türkiye'de bir barış inşası süreci yaşandığını biliyorsunuz. Negatif barış sürecine girmiş durumdayız. Bu sürecin doğayla barışı da içermesi için çaba gösteriyoruz. Genel olarak kaynakların savaşa değil, yaşama aktarılmasını istiyoruz. Filistin'de yaşanan soykırımın yalnızca insan hayatlarını değil, kentleri, tarım alanlarını ve su kaynaklarını da nasıl yok ettiğine tanıklık ediyoruz.Değerli arkadaşlar, Sırbistan'daki öğrencilerin, ABD'de otoriterleşmeye karşı sokaklara çıkanların, İspanya'da genel greve gidenlerin, Fransa'daki emekçilerin, Filistin'le dayanışma gösterenlerin ve dünyanın dört bir yanında toprağını savunanların mücadeleleri, değişimin ancak insanların birlikte hareket etmesiyle mümkün olduğunu bize hatırlatıyor. Onları hep birlikte buradan selamlıyoruz” dedi.

 

‘Yerli halkların bilgeliği tanınmalı’

 

GARN Yerli Halklar Konseyi Kadın Başkanı Casey Camp Horinek, iklim krizine karşı mücadelenin dayanışma temelinde yürütülmesi gerektiğini belirtti. Yerli halkların doğayla kurduğu ilişkinin ve geleneksel bilgilerinin önemine dikkat çeken Casey Camp Horinek, iklim krizinin sömürgecilik, şirketlerin tahakkümü ve karbon ekonomisiyle bağlantılı olduğunu söyledi. Çözüm için sömürgecilikten arınma, şirketlerin etkisini kırma, karbon salımını azaltma ve yönetimi merkezsizleştirme çağrısı yapan Casey Camp Horinek, halkların kendi kaderini tayin hakkının yanı sıra su, yaşam, gıda ve sağlık haklarının da korunması gerektiğini vurguladı. Doğanın haklarının yeni bir kavram olmadığını belirten Casey Camp Horinek, “Doğanın hakları, her zaman var olan ancak bugüne kadar görmezden gelinen hakların nihayet tanınmasıdır” dedi.

 

‘Konuşmalardan koordinasyona geçmeliyiz’

 

Hawaii İnsan Hakları Enstitüsü’nden Joshua Cooper, iklim krizine karşı mücadelenin yerli halkların hakları, doğayla kurdukları ilişki ve dayanışma temelinde yürütülmesi gerektiğini belirtti. Yerli halkların geleneksel hukukunun ve yaşam anlayışının uzun yıllardır görmezden gelindiğine dikkat çeken Joshua Cooper, Fiji’de düzenlenen COP öncesi toplantıda Okyanusya adalarından 4 bin kişinin bir araya geldiğini aktardı. Dört gün boyunca katılımcıların kendi yaşam deneyimlerinden hareketle alternatifler geliştirdiğini belirten Joshua Cooper, iklim mücadelesinde araştırmadan sonuca, diyalogdan eyleme geçilmesi gerektiğini söyledi. 

 

İklim krizine karşı sömürgeciliğin, şirketlerin tahakkümünün, karbon bağımlılığının ve merkeziyetçi yönetim anlayışının aşılması gerektiğini kaydeden Joshua Cooper, yerli halkların bilgi ve deneyimlerinin iklim politikalarının merkezinde yer alması gerektiğini ifade etti. İnsan hakları ile doğanın haklarının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirten Joshua Cooper, “Konuşmalardan bağlantılara, bağlantılardan koordinasyona geçmeliyiz” sözlerini kullandı. Doğanın haklarının tanınmasının yerli halkların geleneksel hukukunun tanınmasını da gerektirdiğini vurgulayan Joshua Cooper, “Doğanın hakları yeni bir şey değil; her zaman var olanın nihayet kabul edilmesidir” diye belirtti. 

 

‘Ekokırım suç olarak kabul edilmeli’

 

Halkların İklim Zirvesi’nde konuşan Gülşah Tırış, ekolojik yıkımın kapitalist sistemin sonucu olduğunu belirterek, doğanın haklarının tanınması ve ekokırımın suç olarak kabul edilmesi gerektiğini söyledi. Yerel direnişlerin küresel mücadeleye dönüştürülmesi çağrısı yapan Tırış, “Dünya evimiz ve evimizde yangın var. Bu yangını durdurmak için doğanın ve Toprak Ana’nın hakları korunmalı” dedi.

 

‘Barış, ekoloji mücadelesinin temelidir’

 

Yeşil Gazete yazarı Bahadır Altan, ekoloji mücadelesi ile halkların özgürlük ve eşitlik mücadelesinin birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini belirtti. Farklı coğrafyalarda yürütülen mücadelelerin ortak bir zeminde buluşmasının önemine dikkat çeken Bahadır Altan, barışın ekoloji mücadelesinin vazgeçilmez bir parçası olduğunu söyledi. Bahadır Altan, geçmişte hava kuvvetlerinde görev yaptığını ve savaşın sonuçlarına ilişkin deneyimlerini zaman zaman paylaştığını dile getiren Bahadır Altan, İzmir’de gerçekleştirilen bir buluşmada, geçmişte hava kuvvetlerinde görev yapmış biri olarak dağlarda mücadele etmiş ve 30 yıl cezaevinde kalmış bir gerillayla kucaklaştığını anlattı. Bahadır Altan, bu buluşmayı halklar arasında barışın mümkün olduğunun göstergesi olarak değerlendirdi.

 

‘NATO’ya karşı barışın sesini yükselteceğiz’

 

Bahadır Altan son olarak, “Burada dünyayı nasıl kurtaracaklarını sözüm ona tartışanlar, İzmir'de nasıl öldüreceklerinin planını yapıyorlar. 17 Kasım'da İzmir'de biz de o plana çomak sokacağız. Barışı savunacağız. NATO'ya karşı barışın sesini duyurmaya çalışacağız” dedi.

 

Zirvenin ilk günü, ekolojik yıkımın sonuçları ve ortak mücadele yöntemlerine ilişkin tartışmalarla devam ediyor.