Öznur Değer-Mijdar Akman

 

AMED – GES projesine karşı 9 gündür süren direnişte, 7’den 70’e Arzoxlî halkı ayaktayken, direnişe eylemci bir köpekle küçük çocukların öncülük etmesi, doğa insan diyalektiğini ve sarsılmaz bağını bir kez daha gözler önüne serdi.

 

Doğa, toprak ve su insanlığa temel yaşam kaynağı oluştururken, insan ve doğa arasındaki sarsılmaz diyalektiğin tarihsel kalıntılarına hala rastlanır. Öyle ki ne doğa insansız ne de insan doğasız yapar. Dikilen bir fidan insanlığa oksijen kaynağı oluştururken, dağlar, taşlar, ovalar da insanlığın birçok yaşamsal ihtiyacını karşıladığı alanlara dönüşür.  

 

Doğa kırımına karşı direniş mekanı: Arzoxlî

 

Bir süredir Amed’in Sûr ilçesine bağlı Arzoxlî (Kervanpınar) Mahallesi’nde yapılmaya başlanan “Zenkar-2 Güneş Enerji Santrali ve Enerji Depolama Tesisi” yani GES projesine karşı mahalle sakinleri, 7’den 70’e ayakta. Aylardır GES projesine karşı çıkan mahalleli, kepçelerin mahalleye girerek kazı çalışmalarına başlamasıyla nöbet eylemi başlattı. Dokuz gündür süren nöbet eyleminde kadından gence, çocuktan yaşlıya tüm mahalle GES’in yapılmak istendiği alanda tek yürekte ve tek sözde buluşuyor. “Ava me axa me hebûna me ye” (Suyumuz, toprağımız varlığımızdır.)

 

Günler süren direniş ve halkın başlattığı nöbet eylemi yankı uyandırırken, biz de hem direnişi yerinde görmek hem de halkın taleplerini dinlemek üzere Arzoxlî’ye çeviriyoruz yönümüzü. Amed merkezden yaklaşık yarım saat uzaklıkta bulunan köye doğru ilerlerken, seyre daldığımız ağaçlı yollar doğanın önemini bir kez daha aşılıyor ruhumuza. Yol boyu gördüğümüz koyun sürüleri, kuş türleri, göl, ağaçlar… Tamamı doğanın sunduğu eşsiz manzaraların birer örneği olarak bizi selamlıyordu.

 

Sıcak karşılama

 

Köye vardığımızda araçtan iner inmez köyün tüm çocukları “Gûle ablaaa!” diyerek bizimle aynı araçta bulunan ve günlerdir direnişe destek vererek, köy halkını yalnız bırakmayan ekolojist Gûle’ye içtenlikle sarıldı. Onlarca çocuğun güzel bir duyguyla bir kadına sarılması ve kendinden bir parça görmesi bizi keyiflendirmişti.

 

Çocuklar direnişin ön cephesinde

 

Kısa süre sonra köy halkı dışardan dayanışmaya gelen kitle ile yürüyüşe geçti. Yürüyüşün en önünde kadınlar olur hep. Bu, aşina olduğumuz bir tabloyken, yürüyüşte kadınların da önünde çocukların yürümesi bizi en çok şaşırtan kare oldu. Çocuklar en önde slogan ata ata ve adeta haykıra haykıra yürüyor. Bakışlarında öfke, sözlerinde direniş kelimeleri. “Katil sermaye Kürdistan’dan defol.”

 

Köyün direnişçi köpeği

 

Yürüyüşün ortasında gözümüze bir köpek ilişiyor. Köylünün köpeği, köy halkıyla birlikte GES’e karşı köy halkıyla yürüyor. Yürüyüş boyu köylünün yükselttiği “Direne direne kazanacağız”, “Nadin nadin nadin, em axa xwe nadin”, “Ava me axa me hebûna me ye”, “Jin, jiyan, azadî”, “Katil sermaye Kürdistan’dan defol” sloganları eşliğinde köy halkıyla yürüyor. Ritme ayak uydurarak ve yürüyüş düzenini bozmadan yürüyüşün bir eylemcisi olarak dikkat çekiyor bu köpek. O da doğasına sahip çıkmak ve GES istemediğini dile getirmek için eylemdeki yerini alıyor.

 

Küçük kahraman jandarmaya meydan okuyor

 

“Özgür kadınla özgür doğaya”, “Em GES naxwazin”, “Ava me axa me hebûna me ye” yazılı pankartları açan kitle, yürüyüşün sonunda GES’in yapılmaya başlandığı alana varırken, jandarmanın kurduğu barikatla çarpışıyor. Jandarmanın önünde duran kitle sloganlarıyla GES’e karşı tutumunu açıkça beyan ederken, direnişin popüler çocuğu Bedirxan ise jandarmaya meydan okuyarak, “Silahlarınızdan korkmuyoruz” diye haykırdı.

 

Halk, neden GES istemediğini anlatıyor

 

Karşıda jandarma, önünde ise kendine güvenen ve doğasını savunan direngen kitle. Kitle basın açıklaması yapmaya başlıyor ve neden burada olduklarını, GES’e neden karşı olduklarını, doğalarının nasıl bir tehlike ile karşı karşıya olduklarını anlatmaya başlıyor uzun uzadıya.

 

İkramlar ve ikram edilemeyenler  

 

Açıklamanın ardından kitlenin bir kısmı direniş halayına girerken, biz de kurulan direniş çadırlarında köylülerle sohbet etmeye başlıyoruz. Karşımızda sessizce duran kepçeler, belli ki toprağı kazmak için kitlenin dağılmasını bekliyor. O sıra, yola çıkmadan cebimize koyduğumuz bademleri çocuklara ikram ediyoruz. Çocuklar ikramlarımızı alırken, jandarmanın durduğu tepeyi göstererek, “Şu gördüğünüz tepedeki ağaçlar alıç ağaçları ve biz oradan alıç toplayıp yeriz. Size de getirmek istiyoruz ama jandarma oraya gitmemize izin vermiyor” dedi mahcup bir edayla.  

 

GES alanında kadınlar ritüel yapıyormuş

 

Kadınların GES’in yapılmak istendiği tepede bulunan bir ağaca giderek, dua ettiği ve bir ritüel gerçekleştirdiğini öğrendik. Bu dikkat çeken bir detay iken, ritüelin gerçekleştiği alanın tarihsel bir geçmişi olabileceği yorumlanıyor.

 

Gittiğimiz gibi rant kepçeleri devreye girmiş

 

Saatler süren tanıklığımızda bizi etkileyen birçok detay ile karşılaşırken, geri dönüş yolunda bizi yakalayan bir amca, “Siz neden gidiyorsunuz, siz gittiğiniz gibi kepçeler yeniden çalışmaya başladı” diye sitem ediyor bize.

 

Köylüleri direniş alanında, direniş nöbetinde, direniş çadırında bırakırken, dönüş yolunda zulamızda köylülerin direniş sözlerini taşıyoruz. Ava me axa me hebûna me ye…