HABER MERKEZİ- İran’da internet kesintileri 59’uncu güne girerken, ayrıcalıklı erişim sistemi kamuoyunda tepki çekiyor; uygulamanın eşitsizlik yarattığı ve interneti bir hak olmaktan çıkarıp ayrıcalığa dönüştürdüğü eleştirileri artıyor.

 

İnternet izleme platformu NetBlocks, bugün yaptığı açıklamada, İran’da internet kesintisi ve geniş çaplı erişim sorunlarının bin 392 saatlik kesinti ya da ciddi kısıtlamayı aşarak 59’uncu gününe girdiğini bildirdi. Kuruluş, bu durumun İran’ın dış dünya ile bağlantısını benzeri görülmemiş şekilde sınırladığını ve sonuçlarının yalnızca teknik değil, aynı zamanda insan hakları boyutu taşıdığını vurguladı.

Aynı dönemde, internet kısıtlamaları sürerken “özel internet erişimi” olarak bilinen “Internet Pro” ya da “beyaz hat” konusu İran’ın siyasi ve medya gündeminde tartışılmaya devam ediyor.

 

Ayrıcalıklı internet kullananlar incelenecek

 

Yargı erki başkanı, son toplantısında bu ayrıcalığın dağıtım biçimini eleştirerek sistemin incelenmesi ve soruşturulması gerektiğini söyledi. Bazı kişilerin görevleriyle ilgisi olmayan bu tür erişimleri kullandığına dair raporlara değinen yetkili, bu hatlar için on milyonlarca tümen ödeme yapıldığını da ifade etti.

 

İran’da “Internet Pro”, belirli kişi, meslek grupları veya kurumlara kayıt ve ücret karşılığında daha farklı bir internet erişimi sağlayan sınırlı ve kontrollü bir sistem olarak tanımlanıyor. Ancak bu sistemin hangi kriterlerle verildiği ve nasıl uygulandığı konusunda yetkili kurumlar tarafından şeffaf bir açıklama yapılmış değil.

 

Uygulamanın kullanımı şeffaf değil

 

İletişim altyapısından sorumlu kurum olan İran İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’nın varlığına rağmen, bu tür uygulamalardaki şeffaflık eksikliği “katmanlı internet” eleştirilerini artırıyor. Eleştirmenlere göre bu model, interneti kamusal bir hak olmaktan çıkararak satın alınabilir ve kontrol edilebilir bir ayrıcalığa dönüştürüyor.

 

Hemşirelerden ret

 

Dikkat çeken bir tepki de İran Hemşireler Sistemi tarafından geldi. Kurum, uluslararası internete herkes için erişim sağlanana kadar kendi üyelerine hiçbir özel ayrıcalık kabul etmeyeceklerini açıkladı. Yüksek konsey ve eyalet yönetim kurullarına atıf yapan açıklamada, hemşirelik camiasının toplumun büyük kısmı özgür erişimden mahrumken sınırlı ve ayrımcı avantajlardan yararlanmayacağını vurguladı. Ayrıca bu tür imkânlardan ancak tüm vatandaşlar eşit şekilde yararlanabildiğinde faydalanılacağı ifade edildi.

 

Tüm bu gelişmeler, internet kısıtlamalarının yoğunlaştığı ve geniş çaplı kesintilerin sürdüğü bir dönemde, özel erişim ile genel kısıtlılık arasındaki uçurumu daha görünür hale getirdi. Eleştirmenler bu durumu, İran’ın iletişim yönetiminde ayrımcı politikaların derinleşmesi ve bilgiye özgür erişimin daha sıkı güvenlik kontrolü altına alınmasının bir göstergesi olarak değerlendiriyor.