Rojin Abay

 

İSTANBUL- Uzaktan muayene uygulamasının aile hekimlerinin mevcut iş yükünü ve hasta mahremiyetini olumsuz etkileyebileceğini belirten aile hekimi Ceren Kineşçi, “Dijitalleşmeyi hastayı hekimden uzaklaştırmak için değil, yaklaştırmak için kullanmalıyız” dedi.

 

Sağlık Bakanlığı tarafından 1 Kasım 2026 itibarıyla aile hekimlerine görüntülü muayene randevuları açıldı. Ancak yoğun poliklinik yükü, artan nüfus yoğunluğu, koruyucu sağlık hizmetleri, tarama ve takip sorumlulukları arasında hizmet vermeye çalışan aile hekimleri bu karara tepi gösterdi. Aile hekimleri, yeni uygulamanın mevcut iş yükünü daha da artıracağını ve yüz yüze sağlık hizmetlerinin niteliğini olumsuz etkileyeceğini belirtti.

 

1 Kasım 2026 itibarıyla aile hekimlerine görüntülü muayene randevularının açılmasına ilişkin İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu üyesi aile hekimi Ceren Kineşci değerlendirmelerde bulundu.

 

‘Aile hekimliği yalnızca ilaç yazmaktan ibaret değil’

 

Uzaktan görüntülü muayenenin sağlık kuruluşuna gelemeyen kişiler için kolaylık sağlayabileceğini ancak aile hekimliğinin kapsamlı olan yapısını karşılayamayacağını belirten Ceren Kineşçi, yüz yüze muayenenin önemli olduğunu belirtti. Birinci basamakta uzaktan görüntülü muayenenin ilk bakışta olumlu görülebilecek bir yönü olduğunu kaydeden Ceren Kineşçi, “Özellikle sağlık kuruluşuna gelemeyen, yatağa bağımlı, yaşlı veya çalışma koşulları nedeniyle aile sağlığı merkezine ulaşamayan kişilerin sağlık hizmetine uzaktan erişebilmesi hayatı kolaylaştırıcı görünüyor. Ancak aile hekimliğinin sorumluluğunda sadece ilaç yazmak ya da hastaya randevu vermek yok. Bizim hastayı görmemiz, dinlememiz, muayene etmemiz, gerektiğinde dokunmamız, sırtını dinlememiz gerekiyor. Ayrıca kronik hastalık taramaları, kanser taramaları gibi sorumluluklarımız var. Bunların önemli bir kısmı doğrudan temas ve fiziksel muayene gerektiriyor” şeklinde konuştu.

 

‘Hastanın fiziksel olarak yanımızda olmaması bizi kısıtlayacaktır’

 

Evde sağlık hizmetlerinin hastaların ihtiyacını karşılamakta yetersiz kaldığını belirten Ceren Kineşçi, bunun karşısında çözüm olarak Sağlık Bakanlığı’nın sunduğu uzaktan muayenenin bu soruna kalıcı bir çözüm olmayacağını ifade etti. Ceren Kineşçi, sözlerine şöyle devam etti: “Evde sağlık hizmetleri zaten var ama İstanbul gibi kalabalık bir şehirde bu hizmet yetişmiyor. Bir yığılma oluyor ve hasta mağduriyetleri ortaya çıkabiliyor. Uzaktan görüntülü muayene bu sorunu eritmek için düşünülmüş olabilir. Ancak çözüm bu değil. Çünkü hastayı gerçekten bütünlüklü değerlendirme şansımız olmuyor. Bir tahlil sonucuna baktığınız zaman bile yeni bir muayene kapısı açılabilir, yeni tetkikler istemeniz gerekebilir. Hastanın fiziksel olarak yanımızda olmaması bizi kısıtlayacaktır. Sağlık hizmetinin hiçbir şekilde uzaktan verilemeyeceğini söylemiyorum. Psikiyatristler, diyetisyenler gibi bazı meslek grupları bunu yapabiliyor. Ancak aile hekimliği çok kapsamlı ve bütünlüklü bir alan. Yüz yüze görüşmenin çok kıymetli olduğu bir alan. Uzaktan görüntülü muayenenin bizim verdiğimiz hizmetin niteliğini bozacağını, hekimliği daha çok sayılar ve veriler üzerinden, kâğıt üzerinde yürütülen bir işe dönüştüreceğini düşünüyorum.”

 

‘Sahadan habersiz biçimde yapılmış bir değişiklikle karşı karşıyayız’

 

Uygulamanın kapsamının ve sahada nasıl yürütüleceğinin belirsiz olduğunu ifade eden Ceren Kineşçi, hekimlerin ve meslek örgütlerinin karar sürecinde görüşlerinin alınmadığını sürecin de şeffaf yürütülmediğini belirtti. Ceren Kineşçi,“Bize kısa bir zaman önce, 1 Kasım itibarıyla bu hizmeti vermeye başlayacağımız tebliğ edildi. Randevu sistemimize sabah iki saat, öğleden sonra bir saat şeklinde görüntülü muayene randevuları tanımlanmış. Bunun çalışma planımıza uygun olup olmadığı bile sorgulanmadı. Uygulamanın sahada nasıl yürütüleceğine, sınırlarının ne olacağına dair yeterince bilgi yok. Görüşü alınabilecek çok sayıda meslek örgütü ve kurum vardı. Ancak bunlara danışılmadı. Bu, aile hekimliğinde yönetmelik ve mevzuat değişikliklerinde sıkça karşılaştığımız bir durum. Yine sahadan habersiz biçimde yapılmış bir değişiklikle karşı karşıyayız” sözlerine yer verdi.

 

Yeni bir engel: Aile hekimlerinin iş yükü ortada

 

Bu uygulamanın hekimlerin mevcut iş yükünü de artırdığını söyleyen Ceren Kineşçi, “Biz zaten çok yoğun bir poliklinik yükü altında çalışıyoruz. Kronik hastalık taramaları yapıyoruz, sağlıklı kişileri takip ediyoruz, gebeleri ve bebekleri izliyoruz, çocukları aşılıyoruz. Bunların yüz yüze yapılmasının ve danışmanlığın gerçekten iyileştirici bir etkisi var. Ancak nüfus yoğunluğu ve diğer iş yükleri nedeniyle bunlara bile yeterince zaman ayıramıyoruz. Kapıda hastalar beklerken, bir yandan bilgisayardan görüntülü görüşme yapan bir hekim düşünün. Bu, işimizi doğru ve düzgün yapmamızın önünde yeni bir engel oluşturacak” diye belirtti.  

 

Kadın sağlığında mahremiyet ve güvenlik kaygısı

 

Uzaktan muayenenin kadın sağlığı hizmetlerinin önemli bir bölümünü karşılayamayacağını belirten Ceren Kineşçi, görüntülü görüşmelerde mahremiyetin korunmasına ilişkin belirsizliklere dikkat çekti. Kişisel sağlık verilerinin korunmasına ilişkin belirsizliklerin de giderilmesi gerektiğini kaydeden Ceren Kineşçi, “Kadın sağlığıyla ilgili yaptığımız işlerin bir kısmı zaten yüz yüze muayene gerektiriyor. Kanser taramaları, rahim ağzından sürüntü alınması, meme muayenesi gibi uygulamaların uzaktan yapılması mümkün değil. Aile planlaması konusunda danışmanlık veriyoruz. Normal koşullarda birinci basamakta kondom, doğum kontrol hapı gibi yöntemlerin temin edilebilmesi de gerekiyor. Bunları da uzaktan yapamayız. Görüntülü muayenede odada başka biri var mı, bunu bilemiyoruz. Bu açıdan bir mahremiyet ihlali şüphesi ortaya çıkabilir ve kadın kendisini güvensiz hissedebilir. Görüşmeler kaydedilecek mi, nasıl saklanacak, kişisel verilerin korunması kapsamında hangi önlemler alınacak? Bunlar bize söylenmiş değil. Hasta-hekim görüşmesinin iki taraflı bir güvenlik ihtiyacı var. Hem hastanın hem hekimin mahremiyeti korunmalı” dedi. 

 

‘Kadın uzaktan yaşadığı şiddeti anlatamayabilir’

 

Ceren Kineşçi, kadınların şiddet ve benzeri olumsuz deneyimlerini sağlık çalışanlarıyla paylaşabilmesinde sağlık kuruluşuna fiziksel olarak gelebilmelerinin de önemli olduğunu vurgulayarak, uzaktan görüşmelerin bu imkanı sınırlayabileceğinin altını çizdi. Ceren Kineşçi, “Buraya gelen bir kadın kendisini güvende hissederse yaşadığı bir sıkıntıyı, şiddeti, darbı çok daha rahat bildirebilir. Ama evinde bunu yapamayabilir. Kadını evinde veya iş yerinde bırakan bir görüşme biçimi, kadınları bir destek ve dayanışma sisteminin içine çekmemizi zorlaştırabilir” ifadelerini kullandı. 

 

‘Dijitalleşme hastayı hekime yaklaştırmalı’

 

Sağlıkta dijitalleşmenin doğru kullanıldığında önemli kolaylıklar sağlayabileceğini ancak hastayla hekim arasındaki fiziksel mesafeyi artırmaması gerektiğini vurgulayan Ceren Kineşçi, teknolojinin sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak için kullanılmasını gerektiğini söyledi. Ceren Kineşçi, MHRS ve e-Nabız'da farklı dil seçeneklerinin sunulmasını ve dijital tercümanlık hizmetlerinin yaygınlaştırılmasının önemine işaret ederek sözlerini şöyle sürdürdü: “Sağlıkta dönüşümle birlikte öğrendiğimiz hekimliği yapmakta giderek daha fazla zorlanır hale geldik. Elbette teknolojiden faydalanalım. Hastanın geçmiş tetkiklerini bilmek, bazı işlemlerde zaman ve enerji kaybetmemek güzel. Ancak hastayı hekimden fiziksel olarak uzaklaştıran uygulamaların tıp açısından iyi sonuçlar doğuracağını düşünmüyorum. Benim işitme engelli hastalarım var. Onlarla iletişim kurabilmek için zaman zaman e-Devlet üzerinden tercümanlık hizmetinden yararlanıyoruz. İşaret dili bilen bir kişi görüşmeye katılarak tercümanlık yapıyor. Aynı şekilde farklı diller konuşan hastalarımız için de dijital tercümanlık sistemleri kurulabilir. MHRS'de dil seçeneği olabilir, e-Nabız farklı dillerde kullanılabilir. Dijitalleşmeyi hastayı bizden uzaklaştırmak için değil, hastayı bize yaklaştırmak için kullanmalıyız. Hastayla aynı dilde buluşabilmemizi sağlamak için kullanabiliriz.”