ÊLIH - Jinan diyar kirin ku divê şert û mercên ji bo azadiya Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan di zûtirîn demê de werin misogerkirin û gotin, "Ji bo ku Birêz Abdullah Ocalan di vê pêvajoyê de bikaribe rol û mîsyona xwe bi bandor pêk bîne, pêdivî bi garantiyên qanûnî û statuyek siyasî ya fermî heye."

 

Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk, ku bi banga Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan di 27'ê Sibata 2025'an de dest pê kir, nêzîkî 20 mehan e berdewam dike. Di vê pêvajoyê de, ji aliyê Abdullah Ocalan û Rêveberiya Tevgerê ve gavên cûrbecûr hatine avêtin. Herî dawî, Rêveberiya Tevgerê vekişîna hemî hêzên xwe ya ji nav sînorên Tirkiyeyê ragihand. Di vê pêvajoyê de, ku bi gavên ber bi veguherîna ji têkoşîna çekdarî ya ji bo siyaseta demokratîk ve berdewam dike, daxwazên azadiya fîzîkî ya Abdullah Ocalan, şert û mercên xebata azad û statuya yasayî ya wî di rêza yekem de ne.

 

Li Êlihê daxwaza azadiya fizîkî û statuya yasayî ya Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan ji aliyê siyasetmedarên jin û aktîvîstên Tevgera Jinên Azad (TJA) ve hate nirxandin.

 

'Divê azadiya fizîkî ya Birêz Ocalan bi cih were'

 

Aktîvîsta TJA'yê Elif Kivircik tekez kir ku şert û mercên heyî yên ku Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan li Îmraliyê tê de tê girtin nayên qebûlkirin. Elif Kivircik diyar wiha got, "Piştî ku pêvajo dest pê kir, çarçoveyek qanûnî di bin navê 'mafê hêviyê' de hat rojevê. Biryarek li ser mafê hêviyê hat dayîn û hat gotin ku divê ev maf bê naskirin. Lêbelê, niha, mekanîzmayên ji bo misogerkirina pêkanîna vî mafî hîn nehatine amadekirin. Daxwaza gelê Kurd pêkanîna azadiya fîzîkî ya Birêz Ocalan e. Di şert û mercên dijwar ên tecrîda li Îmraliyê de ne pêkan e ku xebatek wisa bê kirin. Divê hevdîtin bi rewşenbîr, nivîskar û xebatkarên çapemeniyê yên ji derveyî welêt re jî bên kirin. Ragirtina Rêberê Gelê Kurd li Îmraliyê di van şert û mercan de nayê qebûlkirin. Divê di vê pêvajoyê de mafê hêviyê divê tavilê bê naskirin."

 

'Ji ber ku ti gav nehatiye avêtin, di nav gelê me de bêhêvîbûn çêdibe'

 

Elîf Kivircik da zanîn ku ji ber ku ti gav nehatiye avêtin, di nav gelê me de bêhêvîbûn çêdibe û got, "Ji dema ku pêvajo dest pê kir, Rêberê Gelê Kurd her tim gotiye; 'Derfetekê bidin min, ez dikarim vê pirsgirêkê çareser bikim.' Pêvajoyek heye ku bi awayekî dest pê kir ku bi mîlyonan kes dê bibihîzin. Digotin ku mafê hêviyê dê were naskirin, lê dema ku em niha lê dinêrin, şert û merc pêvajoyê dijwartir dikin. Divê şert û mercên guncav ji bo Rêberê Gelê Kurd werin peydakirin da ku karê xwe bi awayekî saxlem bimeşîne. Ger kesek hebe ku dikare vê pirsgirêkê bi awayekî bingehîn û saxlem çareser bike, ew Rêberê Gelê Kurd e. Soz her tim hatine dayîn, axaftin hatine kirin, lê ew mekanîzma qet nehatine bicîhkirin. Ji bo ewlehiya her kesî, girîng e ku azadiya fîzîkî ya Birêz Ocalan were misogerkirin. Di van şert û mercan de, ne gengaz e ku karê vê pêvajoyê li Îmraliyê were meşandin. Ji ber ku ti gav nehatiye avêtin. Ev yek di nav gelê me de hestekî bêhêvîtiyê diafirîne. Ji bo ku ev pêvajo pêşde biçe, divê Rêberê Gelê Kurd di zûtirîn demê de were azadkirin."

 

'Ger Birêz Ocalan derkeve pêşberî çapemeniyê, rêya aştiyê dê vebe'

 

Eda Kilis diyar kir ku komîsyona ku hatiye avakirin hîn gav neavêtiye û got, "Kesê ku divê berpirsiyarê komîsyona ku hatiye avakirin be Birêz Abdullah Ocalan e. Abdullah Ocalan dikare piştrast bike ku komîsyon bi awayekî saxlem pêşve diçe. Ger derfet ji Birêz Abdullah Ocalan re were dayîn, ger ew derkeve pêşberî çapemeniyê, wê demê rêya aştiyê dê vebe. Rêberê me 27 sal in li girtîgeha Îmraliyê bi tena serê xwe têkoşînê dike. Divê statuya Birêz Abdullah Ocalan were naskirin. Divê komîsyon di demek nêzîk de rola xwe bilîze û gavên pêşîn werin avêtin."

 

'Piştî fesixkirina PKK'ê divê dewlet gavên berbiçav biavêta'

 

Aktîvîsta TJA'yê Dîcle Tekîk Erdem tekez kir ku Tevgera Azadiya Kurd di encama banga Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan de gavên cidî avêtine. Dîcle Tekîk Erdem, tekez kir ku Tevgera Azadiya Kurd rêya xwe bi perspektîfek ku di encama bangewaziyê de li şûna têkoşîna çekdarî siyaseta demokratîk digirt, domand û got: "Bi vê bangewaziyê re, pêvajoya bêçekkirina PKK'ê bi danîna çekan û paşê vekişîna hêzên çekdar ji sînor berdewam kir û gavên girîng hatin avêtin. Ji bo avakirina çarçoveya qanûnî ya pêvajoyê, piştî danûstandinan gelek gav hatin avêtin. Ev qanûna çarçoveyê di 16'ê Tebaxa 2026'an de ji hêla Parlamentoyê ve hate pejirandin û ji 4'ê Cotmehê pê ve, mekanîzmayên hevrêzkirinê û komîteyên binî ji bo pêkanîna wê hatin damezrandin. Lêbelê, her çend nîqaşa li ser şopandin û pêkanîna pêvajoyê rojane dihat girtin jî, mixabin, di avêtina gavên pratîkî de kêmasî hebûn. Ji ber ku piştî ku PKK'ê xwe fesix kir dewlet jî hewce bû ku di vî warî de gavên berbiçav û pratîkî bavêje. Mixabin, dewlet û Parlamento di aliyê çareseriya demokratîk a van gavan de kêmasiyên cidî kirin."

 

'Divê statuya siyasî ya fermî bide Abdullah Ocalan'

 

Dicle Tekik Erdem, diyar kir ku divê Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan xwediyê statuya fermî be û got, "Statuya yasayî ya Birêz Abdullah Ocalan di vê pêvajoyê de pir girîng û hêja ye. Ji ber ku ew yek ji aktorên sereke yên pêvajoyê ye. Dema ku em îro li paş xwe dinêrin, dibe ku em di qonaxa dawî ya pêvajoyek 50 salî de bin û em di vê qonaxê de deyndarê Rêberê Gelê Kurd, Birêz Abdullah Ocalan in. Ji bo ku Birêz Abdullah Ocalan bikaribe rol û mîsyona xwe bi bandor di vê pêvajoyê de bi cih bîne, divê ew bi garantiyên yasayî statuya siyasî ya fermî werbigire. Ev statu dê bi avakirina mekanîzmayek zexm ji bo danûstandin û şert û mercên xebatê yên azad were bidestxistin. Şîyana Ocalan a birêvebirina danûstandinan a bi bandor û bi azadî îfadekirina ramanên xwe aliyê herî girîng ê vê pêvajoyê ye. Ji ber ku avakirina aştiya mayînde dê dîsa bi beşdariya aktorên sereke yên di pêvajoyê de bi mekanîzmayek azad û saxlem şikil bigire. Divê astengiyên girîng ên li pêşiya avêtina gavên berbiçav û pratîkî yên li ser bingeha çareseriya demokratîk a pirsgirêka Kurd werin rakirin. Bi taybetî divê astengiyên li pêşiya siyaseta demokratîk werin rakirin. Divê siyaseta qeyûm bi dawî bibe û statuya siyasî û yasayî ya Abdullah Ocalan bi lez û bez were diyarkirin."