ANKARA- Milli Savunma Bakanlığı’na 2009 yılında tahsis edildiği soru önergesiyle açığa çıkan sit alanında bulunan Şax ve Heblêr’de bugün çıkan yangını DEM Parti Milletvekili Newroz Uysal Meclis gündemine taşıdı. 

 

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 49 yıllığına Savunma Bakanlığı’na kiralanan Şirnex’ın Cizîr (Cizre) ilçesine bağlı Şax ve Hebler köylerini kapsayan alanda yangın çıktı. Bölgeden yangının görüntüleri ulaştırılırken, bölgede yürütülen top atışı ve silah kullanımı gibi askerî faaliyetler sonucu yangının çıktığı belirtilmişti. Tarım ve Orman Bakanlığı, 57.280.000 m² büyüklüğündeki orman vasıflı alanın, atış ve tatbikat alanı olarak kullanılmak üzere 49 yıllığına Millî Savunma Bakanlığı’na tahsis edildiğini DEM Parti Milletvekili Newroz Uysal’ın verdiği soru önergesi sonucu açıklamıştı. 

 

Aynı cevapta; Hisar köyünün bu alanın içinde kaldığı, alanda dava süreci devam eden taşınmazlar bulunduğu kabul edilmiş; buna rağmen eski mülklerin bulunduğu alana isabet edecek şekilde atış faaliyeti “gerçekleştirilmediği” ileri sürülmüştü.

 

6 aydır cevap yok! 

 

Bugün çıkan yangında bölgede atış faaliyetlerinin yapıldığı açığa çıktı.  Sit alanı olan bölgeye ilişkin ise Kültür Bakanlığı 12 Aralık 2025 tarihli soru önergesine hâlâ yanıt vermiş değil. 

 

‘Köylüler neden ateşle karşı karşıya kalmıştır’

 

Konuya ilişkin bugün Milli Savunma Bakanlığı’na soru önergesi vererek yangını soran Newroz Uysal, “ Madem eski mülklere, köy alanlarına ve tarihsel dokuya isabet edecek atış yapılmıyor; Şax ve Heblêr’i kapsayan bu alanda yangın nasıl çıkmıştır? Madem bu faaliyetlerin risk oluşturmadığı söyleniyor; 1. derece arkeolojik sit alanlarının, tescilli kültür varlıklarının, köylülerin taşınmazlarının ve orman varlığının bulunduğu bir coğrafya neden ateşle karşı karşıya kalmıştır? Bu tablo, resmi cevapların sahadaki gerçeği örtemediğini göstermektedir.  2863 sayılı Kanun’un koruma amacı bellidir: Sit alanlarına, tarihsel dokuya ve kültür varlıklarına zarar verecek faaliyetler derhâl durdurulmalıdır. Millî Savunma Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı derhâl açıklama yapmalıdır” dedi. 

 

Bakanlığın yanıtlaması istemiyle şu sorular yöneltildi: 

 

“*Şax ve Heblêr köylerini kapsayan alanda 2 Haziran tarihinde çıkan yangından Bakanlığınızın bilgisi var mıdır?

 

* Yangının çıktığı saatlerde veya yangından önceki 24 saat içinde bölgede Bakanlığınıza bağlı birliklerce top atışı, havan atışı, silah kullanımı, tatbikat, eğitim faaliyeti veya benzeri herhangi bir askerî faaliyet yürütülmüş müdür?

 

* Yangının, bölgede yürütülen askerî atış veya tatbikat faaliyetlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığına ilişkin Bakanlığınızca idari ya da teknik inceleme başlatılmış mıdır?

 

*Başlatılmışsa bu inceleme hangi birim tarafından yürütülmektedir ve inceleme kapsamında yangın görüntüleri, atış kayıtları, mühimmat bilgileri, meteorolojik veriler ve saha tanıklıkları dikkate alınacak mıdır?

 

* Bakanlığınız daha önce verdiği cevaplarda eski mülklerin bulunduğu alana isabet edecek şekilde atış faaliyeti yürütülmediğini ileri sürmüştür. 2 Haziran tarihinde çıkan yangın karşısında bu beyan hâlen korunmakta mıdır?

 

*Eski mülklerin bulunduğu alana isabet edecek atış yapılmadığı ileri sürülüyorsa, yangının çıkış noktası ile atış ve tatbikat sahasının koordinatları kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?

 

* Yangının çıktığı alanın, Bakanlığınıza tahsis edilen atış ve tatbikat sahası sınırları içinde kalıp kalmadığı koordinatlarıyla birlikte açıklanacak mıdır?

 

* Atış ve tatbikat faaliyetleri öncesinde, bölgede orman yangını riskine ilişkin hangi önleyici tedbirler alınmaktadır?

 

*Atış ve tatbikat faaliyetlerinin kuru ot, orman varlığı, mera alanı ve arkeolojik doku üzerinde yangın riski yaratabileceğine ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış güncel bir risk analizi bulunmakta mıdır?

 

* Yangın sonrası bölgede arkeolojik sit alanları, tescilli yapılar, eski yerleşim dokusu, mezarlıklar, taşınmazlar, orman ve mera varlığı bakımından zarar tespit çalışması yapılmış mıdır?

 

*Zarar tespiti yapılacaksa bu çalışmaya Kültür ve Turizm Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, bağımsız uzmanlar, meslek odaları, köylüler ve taşınmaz maliklerinin katılımı sağlanacak mıdır?

 

* Yangının, Bakanlığınıza bağlı faaliyetlerden kaynaklandığının tespiti hâlinde idari, hukuki ve cezai sorumluluk bakımından hangi işlemler yürütülecektir?

 

*Yangın riski, kültürel mirasın zarar görme ihtimali ve dava süreci devam eden taşınmazların varlığı dikkate alınarak Şax ve Heblêr köylerini kapsayan alandaki atış ve tatbikat faaliyetleri durdurulacak mıdır?

 

*  Bakanlığınız, 1. derece arkeolojik sit alanlarını, eski yerleşim alanlarını, dava konusu taşınmazları ve orman varlığını içeren bu sahanın atış ve tatbikat alanı olarak kullanılmasını yeniden değerlendirmeyi planlamakta mıdır?

 

* Şax ve Heblêr köyleri ile çevresindeki tarihsel doku, köylülerin mülkiyet alanları ve orman varlığı üzerinde oluşan risklerin giderilmesi için Bakanlığınızın alacağı somut tedbirler nelerdir?